Chemo tijdens zwangerschap: niet ten koste van het kind

Kinderen die prenataal aan chemotherapie worden blootgesteld omdat hun moeder ziek is, blijken op korte en ook op langere termijn geen hinder te ondervinden van die behandeling.

Een eerste verklaring is dat de placenta voor de meeste chemotherapeutische medicijnen als filter functioneert, concludeert Kristel Van Calsteren in haar doctoraatsstudie, die ze gisteren in Leuven verdedigde. Ze baseerde zich daarvoor op 64kinderen, van wie de meesten de afgelopen vijf, zes jaar in Vlaanderen werden geboren. Enkele oudere kinderen, tot 15 jaar, werden ook in het onderzoek opgenomen.

Een tweede belangrijk element, zo zegt professor Frederic Amant van de KU Leuven, is dat chemotherapie niet wordt toegediend tijdens het eerste trimester van de zwangerschap. 'Want dan worden bij de foetus de organen gevormd, en dat is een erg kwetsbare periode.'

Voor het overige verschilt de chemotherapie bij zwangere vrouwen niet van die bij niet-zwangeren. Maar de zwangerschap wordt wel veel stipter opgevolgd, om te zien of het kind goed blijft groeien. Bij welbepaalde types kanker en behandelingen kwam er groeivertraging in de baarmoeder voor, stelde Van Calsteren vast. Maar de kinderen haalden deze na de geboorte in. Er deden zich niet meer aangeboren afwijkingen voor dan anders. Die geruststellende gegevens worden binnenkort gepubliceerd in het toonaangevende wetenschappelijk tijdschrift Journal of Clinical Oncology.

Van Calsteren stelde ook vast dat de maximumconcentraties van de chemotherapie in het bloed minder hoog zijn, omdat de producten over een groter volume worden verdeeld en sneller uit het lichaam worden verwijderd. Verder onderzoek hierover is aangewezen, concludeert ze.

Eerder waren er geen cijfers over de gezondheid van kinderen die geboren worden na chemotherapie tijdens de zwangerschap. In veel landen is het nog gangbaar om zwangere vrouwen met kanker aan te manen de zwangerschap te onderbreken.

http://www.cancerinpregnancy.org/

Moeder besmet baby met kanker tijdens zwangerschap

De placenta, doorgaans ondoordringbaar

Achtentwintig jaar oud was de Japanse toen ze na een probleemloze zwangerschap van een dochtertje beviel. Maar een maand na de geboorte kreeg ze onverklaarbare vaginale bloedingen en hoge koorts. In het ziekenhuis werd leukemie vastgesteld: kanker van de witte bloedcellen. De bloedingen konden niet worden gestelpt; de vrouw overleed.

Haar dochtertje leek aanvankelijk gezond, maar werd toen ze elf maanden oud was met een gezwollen wang in het ziekenhuis opgenomen. Het bleek om een gezwel te gaan met precies dezelfde genetische kenmerken als de tumor van de moeder.

Het is niet de eerste keer dat artsen melding maken van een moeder die haar kind tijdens de zwangerschap met kanker besmet (wereldwijd zijn er zeventien andere besmettingen gemeld, doorgaans van snel uitzaaiende kankers als leukemie of melanoom). Dit is wel de eerste goed gedocumenteerde keer. In theorie kunnen losgekomen kankercellen via de moederkoek in de bloedstroom van de foetus terechtkomen. Maar doorgaans maakt het immuunsysteem er korte metten mee, zodat de baby gezond ter wereld komt en dat daarna ook blijft.

Maar met geavanceerde genetische vingerafdruktechnieken bewees Shuki Mizutani samen met collega's uit Tokio, Kyoto en Engeland dat de kankercellen van het meisje dezelfde genetische streepjescode hadden als die van haar moeder én dat ze al van bij haar geboorte in haar bloed zaten.

Analyse leerde dat de kankercellen een 'vlaggetje' misten dat ze bij het immuunsysteem als indringers zou hebben verraden. Vermoedelijk zorgde dat gemis ervoor dat de cellen de horde van de placenta konden nemen (de moederkoek is doorgaans ondoordringbaar voor lichaamsvreemde stoffen).

De onderzoekers, wier studie verscheen in het vakblad Proceedings of the National Academy of Sciences, benadrukken dat het extreem zeldzaam is dat een zwangere kanker overdraagt aan haar kind.

Vaccinatie ook voor gezonde zwangere vrouwen

Vaccinatie voor Nieuwe Influenza A (H1N1) (Mexicaanse griep) wordt ook aangeboden aan gezonde vrouwen die langer dan drie maanden zwanger zijn. Deze groep is vandaag toegevoegd aan de doelgroepen in de vaccinatiedraaiboeken.

De toevoeging staat in het vervolgadvies van de Gezondheidsraad en het RIVM, dat vanmiddag is aangeboden aan minister Klink. Klink volgt dit advies op.

Verder geeft het advies geen aanleiding om de vaccinatiedraaiboeken ingrijpend aan te passen. Net zoals in de eerdere planning adviseren de deskundigen om twee vaccinaties per persoon te geven.

Het advies van Gezondheidsraad en RIVM is een vervolg op het advies van medio augustus. Dat advies benoemde personen met een medische risicofactor (waaronder vrouwen langer dan drie maanden zwanger), gezondheidspersoneel met mogelijk direct contact met patiënten uit medische risicogroepen, en gezinsleden en mantelzorgers van mensen met een zeer hoog risico op ernstige sterfte en ziekte door griep.

Eerder deze maand lieten de leveranciers van de vaccins weten minder vaccin af te kunnen leveren dan was verwacht. In reactie op dat bericht gaf minister Klink al aan zoveel mogelijk vast te houden aan de adviezen van Gezondheidsraad en RIVM. De voorbereidingen voor de vaccinaties vinden nu plaats.

Bronnen: Min. VWS/ ANP